Prof. dr hab. Maciej Błaszak (1953-2026)

Z głębokim żalem zawiadamiamy, że w dniu 26 lipca 2026 roku zmarł w wieku 73 lat
prof. dr hab. Maciej Błaszak,
wybitny specjalista w zakresie fizyki matematycznej, fizyki ciała stałego, geometrii różniczkowej, mechaniki kwantowej, a także teorii nieliniowych układów dynamicznych, wieloletni kierownik Zakładu Fizyki Matematycznej. Był cenionym nauczycielem akademickim, oddanym mentorem i życzliwym kolegą. Pozostanie w naszej pamięci jako człowiek głęboko oddany nauce, otwarty na innych i zaangażowany w życie akademickie.

źródło: https://www.fizyka.amu.edu.pl/aktualnosci/aktualnosci-wydzialu/odeszli/zmarl-pan-prof.-dr-hab.-maciej-blaszak

Maciej Błaszak (1953-2026)

Profesor Maciej Błaszak niemal całe swoje życie zawodowe związał z Uniwersytetem im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Studia na Wydziale Fizyki i Matematyki UAM ukończył w 1977 roku, następnie został zatrudniony na swojej macierzystej uczelni, gdzie przechodził kolejne etapy kariery akademickiej. Stopień naukowy doktora uzyskał w 1983 roku na podstawie rozprawy poświęconej teorii fizyki ciała stałego pt. „Superexchange Theory and Operator Algebra for Orbitally Degenerated Insulators”. Po doktoracie samodzielnie skierował swoje zainteresowania badawcze ku teorii całkowalnych nieliniowych układów dynamicznych, której pozostał wierny do końca swojej działalności naukowej. Habilitował się w 1989 roku, w oparciu m.in. o monografię „Theory of Classical Soliton Particles”. Tytuł profesora nauk fizycznych otrzymał w 2000 roku.

Profesor Maciej Błaszak był wieloletnim kierownikiem Zakładu Fizyki Matematycznej, kierownikiem Studium Podyplomowego na Wydziale Fizyki, był również zaangażowany w działalność Rady Wydawniczej UAM. Był naukowcem niezwykle systematycznym i konsekwentnym w realizacji swoich pasji badawczych. Opublikował ponad sto artykułów naukowych w renomowanych czasopismach międzynarodowych oraz dwie obszerne monografie. Pierwsza z nich, zatytułowana „Multi-Hamiltonian Theory of Dynamical Systems”, ukazała się w 1998 roku. Ukoronowaniem jego naukowej drogi była monografia „Quantum versus Classical Mechanics and Integrability Problems – Towards a Unification of Approaches and Tools” opublikowana w 2019 roku w wydawnictwie Springer. Swoje badania prowadził do ostatnich dni życia.

Głównym obszarem jego zainteresowań były całkowalne nieliniowe układy dynamiczne, szczególna i wyjątkowo ważna klasa nieliniowych układów dynamicznych, charakteryzująca się regularnym zachowaniem, w przeciwieństwie do zachowań chaotycznych typowych dla większości układów nieliniowych. Prowadził badania zarówno nad klasycznymi skończenie wymiarowymi układami hamiltonowskimi opisywanymi nieliniowymi równaniami różniczkowymi zwyczajnymi, jak i nad ich kwantowymi odpowiednikami oraz nieskończenie wymiarowymi układami polowymi typu solitonowego opisywanymi równaniami różniczkowymi cząstkowymi. Do jego najważniejszych osiągnięć naukowych należy stworzenie szkoły badawczej zajmującej się klasycznymi układami całkowalnymi w sensie Liouville’a, kwadratowymi w pędach i separowalnymi w sensie teorii Hamiltona–Jacobiego, opartej na analizie algebraicznych krzywych separacji.

Profesor Maciej Błaszak był człowiekiem niezwykle otwartym na współpracę naukową i dzielenie się wiedzą z młodymi badaczami. Na Wydziale Fizyki UAM wykładał między innymi matematykę, fizykę kwantową oraz teorię klasycznych i kwantowych układów hamiltonowskich. Był wykładowcą cenionym za ogromną wiedzę, życzliwość i poczucie humoru, niezwykle lubianym przez studentów. Na zaproszenie wykładał także w latach 1992-1995 na portugalskim Universidade da Beira Interior w Covilhã. Dzięki jego zaangażowaniu i opiece naukowej stopień naukowy doktora uzyskały cztery osoby specjalizujące się w teorii całkowalnych układów dynamicznych. Większość z nich pozostała w nauce i do dziś aktywnie prowadzi badania w tej wymagającej dziedzinie znajdującej się na styku fizyki teoretycznej i matematyki. Profesor Błaszak należał do Polskiego Towarzystwa Fizycznego, a jego działalność naukowa i dydaktyczna była wielokrotnie wyróżniana nagrodami Ministra Edukacji Narodowej oraz nagrodami indywidualnymi i zespołowymi Rektora UAM.

Profesor był także animatorem i ważną postacią polskiego środowiska matematycznego, badaczy zajmujących się zjawiskami nieliniowymi oraz jednym z inicjatorów dorocznych sympozjów poświęconych nieliniowym układom całkowalnym – był współorganizatorem trzech edycji tych spotkań. Współorganizował ponadto inne konferencje naukowe, m.in. konferencję „30 Years of Bi-Hamiltonian Systems”, która odbyła się w 2008 roku w Będlewie.

Profesor Maciej Błaszak był szeroko znany nie tylko w Polsce, ale także w środowisku międzynarodowym. W swojej karierze wielokrotnie odwiedzał ośrodki naukowe m.in. w Wielkiej Brytanii, Szwecji, Hongkongu, Hiszpanii, Niemczech i Turcji, nawiązując liczne kontakty i współprace naukowe.

Wraz z odejściem Profesora Macieja Błaszaka straciliśmy wybitnego naukowca, cenionego nauczyciela akademickiego, mentora i kolegę. Pozostanie w naszej pamięci jako człowiek głęboko oddany nauce, życzliwy i otwarty na innych, pełen pasji, zawsze gotowy do dzielenia się swoją wiedzą i doświadczeniem. Jego osiągnięcia naukowe oraz wartości, które reprezentował, na trwałe pozostaną częścią dorobku naszego środowiska akademickiego.